In Griendtsveen, waar oude Amerikaanse eiken al anderhalve eeuw het landschap bepalen, werken natuur en techniek samen aan een bijzonder experiment. Terwijl deze monumentale bomen langzaam het einde van hun levensfase bereiken, ontstaan in jongere bomen nieuwe kansen. Om de lokale vleermuizenpopulatie te behouden, heeft RANOX Venlo een innovatieve pilot uitgevoerd: het aanbrengen van kunstmatige boomholtes in levende bomen.
Het project werd geleid door RANOX-projectmanager Len Hansen in samenwerking met ecoloog Benjamin Backx. Hun doel: onderzoeken of deze kunstmatig aangebrachte holtes een duurzaam alternatief kunnen vormen voor natuurlijke verblijfplaatsen van boombewonende vleermuizen. De eerste resultaten zijn veelbelovend.
Een nieuw thuis voor vleermuizen
Vleermuizen zijn sterk afhankelijk van holtes in bomen als schuil- of kraamverblijf. In het huidige bos- en boombeheer is dat echter een schaars goed geworden. Bomen worden vaak gekapt voordat ze oud genoeg zijn om van nature holtes te ontwikkelen. En wanneer ze verzwakken of takken afbreken, worden ze om veiligheids- of economische redenen verwijderd. Daarmee verdwijnen ook de natuurlijke verblijfplaatsen die zo belangrijk zijn voor vleermuizen.
“Vleermuiskasten bieden ook onderdak, maar ze missen het stabiele microklimaat van een levende boom,” legt Len uit. “In een levende stam zorgt de sapstroom voor natuurlijke temperatuur- en vochtregulatie. Dat maakt zo’n holte veel constanter en comfortabeler voor vleermuizen. Bovendien gaan natuurlijke holtes langer mee: zolang de boom leeft, blijft ook de holte bruikbaar.”
Van idee tot uitvoering
Het idee voor dit experiment komt overwaaien vanuit Engeland, waar al langer wordt geëxperimenteerd met kunstmatige holtes in bomen. Zo’n aanpak was in Nederland nog niet eerder toegepast op deze schaal. In overleg met de gemeente Horst aan de Maas werd besloten het in Griendtsveen te proberen. Dit dorp staat bekend om zijn rijke vleermuizenpopulatie en om bewoners die trots zijn op hun bijzondere natuur.
Samen met Jonkers, dat de technische uitvoering verzorgde, selecteerde RANOX Venlo geschikte bomen. Het moesten levende bomen zijn, met voldoende vitaliteit én een veilige standplaats, dus niet direct langs paden of wegen. “We selecteerden voornamelijk grote eiken en enkele andere soorten”, vertelt Len. “De holtes brachten we aan op een hoogte tussen de drie en vijf meter. De variatie in vorm en diepte maakt het mogelijk om te onderzoeken welke typen het best functioneren als zomer- of kraamverblijf.”
Hoopvolle signalen
Zes maanden na de aanleg werden de bomen opnieuw bezocht voor een eerste controle. Daarbij trof het team in één van de holtes vleermuisuitwerpselen aan; een duidelijk teken van gebruik. “Dat we zo snel al sporen van bewoning zien, is bijzonder positief,” vertelt Len. “Het bevestigt dat vleermuizen deze plekken weten te vinden.” Ook de bomen zelf herstellen goed: “De zaagsneden beginnen te vergroeien, waardoor het licht in de holte afneemt en de binnenruimte steeds geschikter wordt als verblijfplaats. Deze vergroeiingen bevestigen bovendien dat de boom de ingreep goed lijkt te verdragen.” De komende drie jaar wordt het project gemonitord om te bepalen hoe de holtes zich ontwikkelen en in welke mate vleermuizen er structureel gebruik van maken.
Naast kennisontwikkeling wil RANOX Venlo met deze pilot ook laten zien dat dit een haalbare maatregel is voor andere opdrachtgevers. “Het is een mooi voorbeeld van hoe ecologie en boomverzorging elkaar kunnen versterken,” aldus Len. “We hopen dat gemeenten en natuurbeheerders deze methode overwegen als alternatief voor vleermuiskasten of als mitigerende maatregel bij kap van bomen met natuurlijke holtes.”
Naar een breder toepasbare methode
De resultaten uit Griendtsveen vormen een eerste stap richting een breder toepasbare werkwijze. De methode is vooral interessant op plekken waar bomen met holtes moeten verdwijnen of waar natuurbeheer gericht is op het behouden van biodiversiteit. Door te investeren in geschikte bomen, kan leefruimte voor vleermuizen structureel worden gewaarborgd. “Met elke boomholte die we maken, geven we vleermuizen de kans zich te vestigen in bomen die anders nooit oud genoeg zouden worden om natuurlijke holtes te vormen”, besluit Len.
Vraag Vrijblijvend Advies aan
Ontdek de Mogelijkheden voor een Bonte Berm in jouw omgeving
Neem contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek en ontdek hoe Jonkers jouw omgeving kan vergroenen. Samen bouwen we aan de groene stad van de toekomst!
Len Hansen | Projectmanager
